Dromers van de wereld verenigt u!

31 Aug

Wat was er gebeurd wanneer de gebroeders Wright niet die onbedwingbare hunkering hadden gehad om zich als eerste mens te ontworstelen aan de zwaartekracht, of wanneer Galileo Galilei niet had gedacht van een universum waarin de aarde slechts een betekenisloos, bijna onzichtbaar vlekje is, of als filosofen als Voltaire, Locke, Rousseau en Marx niet hadden gedroomd van een andere manier om de samenleving in te delen? We hadden er toch totaal anders bij gezeten met zijn allen.

Het zijn de dromers, de eigenwijzen, degenen die zich ontworstelen aan de gang van alledag, die verder durven kijken dan ooit iemand voor hen deed, onbevreesd voor het onbekende, die de wereld uiteindelijk een stap verder helpen. Dromen mag dus niet alleen, dromen moet, als individu en als samenleving in het geheel. Een betere toekomst ontstaat door zoveel mogelijk mensen hier de mogelijkheid toe te geven en de ruimte te bieden hun dromen te realiseren.

Herinneraars

Alle alarmbellen hadden dan ook af moeten gaan toen Balkenende sprak over een terugkeer naar de VOC mentaliteit en Wilders’ hunkerde naar de Gulden, om zo maar eens twee recente voorbeelden te noemen. Het is namelijk typische taal van ‘herinneraars’ die hun tijd verdoen met kniezend kijken naar een glorieus verleden, in plaats van te zoeken naar een glorieuze toekomst.

Zij vinden hun waardigheid, bevestiging en eigenwaarde niet door mogelijkheden in het heden aan te boren maar door een, meestal ook nog eens opgesmukt, verleden te herkauwen. In een maatschappij van herinneraars gaat de verbeeldingkracht verloren aan het idealiseren van een verleden dat er eigenlijk nooit was, in plaats van deze te steken in innovatieve oplossingen.

Het verleden is geweest en komt, zelfs wanneer dat wenselijk zou zijn, niet meer terug. In de eerste plaats omdat zelfs wanneer het terug kwam, het iets zou zijn dat is weggeweest en weer teruggekomen. Tuurlijk, lees vooral af en toe een boek over de indrukwekkende prestaties van de Republiek der Nederlanden in de “gouden” zeventiende eeuw, maar blijf er niet in hangen en laat het inspiratie zijn voor een zoektocht naar mogelijkheden een nieuw gouden tijdperk in te luiden.

Besef daarnaast dat mensen tijdens dat hoogtepunt van ’s vaderlands geschiedenis een gemiddelde levensverwachting van zo’n dertig jaar hadden, stierven aan ziektes die tegenwoordig met een lullig prikje op te lossen zijn en, op een kleine elite van handelaren en hoge adel na, in bittere armoede leefden.

Naar binnen gekeerde natie

De ontwikkelingen in een maatschappij kunnen dan ook gezien worden als een constante strijd tussen dromers en herinneraars, waarbij de dromers streven naar een betere toekomst en de herinneraars terug willen naar een geïdealiseerd verleden. Overheersen de dromers, gaat een samenleving vooruit, zijn de herinneraars in de numerieke overmacht, staat deze stil. Wanneer in een gemeenschap veel verheerlijkend wordt gepraat over het verleden is dat dan ook meestal een teken aan de wand.

En dat is nu precies wat er de laatste jaren in Nederland gebeurt. Onder invloed van de herinneraars ‘ontwikkelt’ Nederland zich steeds meer van Gidsland dat wereldwijd voorop loopt op zaken als abortus, euthanasie, homohuwelijk, ontwikkelingssamenwerking en ja, ook een verenigd Europa, naar een koud, bang land dat zich achter de dijken probeert te verstoppen voor de ontwikkelingen in de wereld. Een naar binnen gekeerde natie, smachtend naar een ver verleden waarin het geen waterkeringen nodig had om over de zeeën te heersen.

Maar waar komt die behoefte vandaan? Wil niet elk mens, wanneer je diep in zijn hart kijkt, liever dromen van een mooie toekomst dan smachten naar een verleden dat hij nooit meemaakte? Ik denk graag van wel. Mensen worden volgens mij herinneraars wanneer je ze hun dromen afpakt, wanneer zij hun situatie als uitzichtloos bestempelen, ze geen regie meer hebben over hun eigen leven.

Tijdperk van de “grass roots”

Gelukkig leven we in een tijd waarin de mogelijkheden voor mensen om zich te laten horen groter zijn dan ooit te voren. Globalisering en technologische ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd dat individuen wereldwijd mogelijkheden hebben om zich te verenigen en gehoord te worden waar hun ouders, laat staan grootouders, niet van hadden durven dromen. Dit is het tijdperk van de “grass root”, van “bottom-up” in plaats van “top-down”.

Het verzet tegen ACTA heeft laten zien hoe een internationale groep verenigde belanghebbenden in deze nieuwe wereld directe invloed kan uitoefenen, de Arabische lente hoe sociale media kunnen helpen een autoritair regime ten val te brengen. In plaats van passief hun vlucht te zoeken in het verleden konden deze groepen, met behulp van de nieuwe technologieën, actief hun dromen nastreven en daarmee hun toekomst vormgeven.

Het zijn voorbeelden hoe mensen, verenigd rondom een gemeenschappelijk doel, meer dan ooit zelf hun dromen kunnen verwezenlijken. Het belangrijkste is dan ook om weer te gaan inspireren, mensen uit te dagen hardop te dromen en de moed op te brengen hun volle gewicht te gooien in de verwezenlijking hiervan. Weg met de middelmaat, weg met het maaiveld.

Niet investeren maar inspireren

Daarvoor is wel een einde van de accountantsmentaliteit die Nederland momenteel plaagt noodzakelijk. De vraag wat het gaat kosten mag zeker gesteld worden maar hoeft niet altijd de doorslag te geven. Colombus voer niet naar de Nieuwe Wereld en Buzz Aldrin, Neil Armstrong en Michael Collins vlogen niet naar de maan omdat het een goede investering was, maar om de uitdaging te gaan waar nog niemand voor hen geweest was, de droom om iets radicaal nieuws te doen. Dat kan alleen als je af en toe ook op je bek mag gaan. Rome is ook niet in één dag gebouwd.

Plannen mogen dan ook best wat kosten wanneer zij mensen kunnen inspireren. Laat die Olympische Spelen een paar miljard kosten, juist in een tijd van crisis, als wat je er voor terug krijgt een gemotiveerde samenleving is die het beste uit zichzelf wil halen. Zijn de kansen op succes maar klein? Mooi, des te inspirerender het project en groter het effect in geval van slagen, vraag dat maar aan de gebroeders Wright en Armstrong en consorten. Wat we nodig hebben zijn verhalen die ons inspireren onze eigen dromen na te jagen, daarvoor is de daadwerkelijke uitkomst van deze projecten zelf in feite slechts secundair.

Toegegeven, dat is nog knap lastig in een land met een notoir laag maaiveld als Nederland maar gewoon is gewoon niet gek genoeg meer. We hebben de uitspattingen nodig om onszelf verder te ontwikkelen, wie zich laat leiden door angst zal nooit op zijn bek gaan maar ook nooit iets moois bereiken. Dat geldt op individueel niveau, maar net zo goed als samenleving. Dromers van de wereld, verenigt u, u heeft niets te verliezen dan uw kettingen!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: